Όταν το στρες βλάπτει

προφίλ του στρεςΤο στρες είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού μας που μας επιτρέπει να αντιμετωπίζουμε και να προσαρμοζόμαστε στις πολλές πιέσεις και προκλήσεις της ζωής.
Στην πραγματικότητα, το ίδιο το στρες δεν είναι κάτι «κακό», αλλά ένας φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας που μας βοηθάει να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες που εμείς τις βιώνουμε σαν στιγμές κινδύνου.
Πότε όμως αυτή η φυσιολογική αντίδραση γίνεται επιβλαβής;

Όταν για διάφορους λόγους, το σώμα μας δεν καταφέρνει να επιβραδύνει την ένταση, ακόμα και όταν έχει περάσει πλέον η «απειλή». Οι λόγοι μπορεί να ποικίλλουν, αλλά όλοι έχουν έναν κοινό παρονομαστή, μία ψυχο-συναισθηματική δυσφορία.
Επίσης έρευνες έχουν δείξει ότι μία κατάσταση στρες μπορεί να προκύψει και από μία οργανική διαταραχή.

Ας δούμε πώς εκδηλώνετε η φυσιολογική αντίδραση στο στρες.
Υπάρχουν 3 φάσεις:

  • Φάση του Συναγερμού, κατά την οποία ο οργανισμός κινητοποιείται κατά του στρεσογόνου παράγοντα, δηλ. το σώμα τίθεται σε κατάσταση φυγής ή επίθεσης.
    Σε φυσιολογικό επίπεδο, η φάση αυτή χαρακτηρίζεται από αυξημένο καρδιακό ρυθμό, από διαστολή της κόρης των ματιών.
  • Φάση της Αντίστασης, στην οποία ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί άμυνας δηλ. αυξάνεται η αρτηριακή πίεση και το αίμα ρέει περισσότερο προς τα ουσιώδη όργανα, όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και το σηκώτι. Σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου μειώνεται η ροή αίματος και ως εκ τούτου υπάρχει μια μειωμένη κριτική ικανότητα.Τέλος ενεργοποιείται και το ανοσοποιητικό σύστημα.
  • Φάση της Αποκατάστασης, κατά την οποία οι εκκρίσεις ορμονών (σεροτονίνη, κορτιζόλη, αδρεναλίνη κλπ.) μειώνονται, το σώμα επιστρέφει σε μία κατάσταση χαλάρωσης και οι οργανικές λειτουργίες επανέρχονται στο φυσιολογικό τους ρυθμό.

Ορίζουμε ως αρνητικό στρες μία ψυχοσωματική διαταραχή, δηλ. μία ψυχο-συναισθηματική διαταραχή, η οποία εκφράζεται σε σωματική διαταραχή.
Το γαστρεντερικό σύστημα είναι αυτό που πλήττεται περισσότερο.
Αρκεί να σκεφτούμε πόσες περιπτώσεις δυσκοιλιότητας μπορεί να προκληθούν από υψηλές καταστάσεις έντασης: οι φυσικές περισταλτικές κινήσεις του εντέρου διαταράσσονται, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συσπάσεις, που η αιτία τους είναι ακριβώς οι «συναισθηματικές συσπάσεις».

Πολλές αντικειμενικές καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν στρες, άγχος, όπως για παράδειγμα το γήρας.
Στους ηλικιωμένους το σώμα υποβάλλεται σε μία φθορά που συνοδεύεται από μία αυξανόμενη αίσθηση «παραίτησης» και σε αυτή τη κρίσιμη φάση, οι δύσκολες συνθήκες της ζωής επιδεινώνονται και κυρίως σωματοποιούνται.

Μπορούμε επίσης να σκεφτούμε όλους αυτούς που εκτελούν βαριές σωματικές εργασίες ή αυτούς που εργάζονται σε εξαντλητικές βάρδιες οδηγώντας έτσι  το σώμα -εξ΄αιτίας της υπερπροσπάθειας- σε μία έντονη κόπωση που δυσκολεύει όλες τις πτυχές της ζωής τους.

Ωστόσο, όπως προανέφερα, οι αντικειμενικοί παράγοντες ενεργοποίησης του στρες είναι συχνά χαμηλότεροι από τους υποκειμενικούς.
Ένα άτομο που δεν είναι ικανοποιημένο από τη ζωή του ή που βιώνει ψυχολογική και συναισθηματική δυσφορία, θα είναι σίγουρα περισσότερο επιρρεπής στο στρες και στο άγχος.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή τη κατάσταση, ας φανταστούμε ένα τεντωμένο λάστιχο, η στρεςκατάσταση του στρες στην οποία βρίσκεται αρχικά ένα άτομο.
Εάν αυτό το λάστιχο τεντωθεί περισσότερο, δηλ. εάν δεν του δοθεί η δυνατότητα να «μαζευτεί», τότε υπάρχουν δύο περιπτώσεις. Είτε θα παραμείνει χαλαρό γιατί έχει χάσει την ελαστικότητά του ή θα σπάσει.
Στην πρώτη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με μία παρατεταμένη κατάσταση στρες ή άγχους
(χρόνιο στρες) και στη δεύτερη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με μία σωματική ή/και ψυχολογική κατάρρευση που μπορεί να συμβεί όταν το αυτό το άτομο δεν έχει πλέον αντοχές να αντιμετωπίσει το στρες.

Μία από τις καταστάσεις που ασυνείδητα περισσότερο μας «βλάπτει», είναι το αίσθημα της ενοχής.
Ο τρόπος αυτός που νιώθουμε δουλεύει σε ασυνείδητο επίπεδο δημιουργώντας δυσκολίες που συχνά οδηγούν σε «συναισθηματικές συσπάσεις» και γνωρίζουμε πως η μη έκφραση των συναισθημάτων μπορεί να συμβάλλει αρνητικά στην ποιότητα της ζωής του ατόμου.

Διάλογος, ακρόαση, κατανόηση, είναι όλα στοιχεία που ο καθένας από εμάς χρειάζεται πάντα…..
και  αυτές οι αρχές μπορούν να συμβάλλουν σε μία πραγματική αντιμετώπιση του στρες.

 

 

Advertisements